Goulven Jacq, speredour breizhat

Plas 'zo atav da greskiñ
Plas a zo atav da greskiñ

E dibenn e vuhez e kasas Goulven Jacq din brasskeudenn e c’heriadur Nederlandeg-Brezhoneg a oa bet savet gantañ. Bep gwech e skignen luc’heiladennoù’zo, evit bezañ peursur e vefe gwarezet e labour-manac’h. Petra bennak ma n’eo ket hep fazi ebet, ar pezh en doa embreget a zo nevez-krenn. War a ouzon, den erbet en deus graet tra ebet a-vat gantañ, hogen em eus kempunet e roadennoù em geriadur Nederlandeg-Brezhoneg tolzennek hag, em zro, em eus lakaet anezhañ war ar rouedad, oc’h esperout, e gwirionez, ne vo ket kollet.

Goulven Jacq, an den outañ e-unan hag en doa gwelet ha klevet ar speredoù, a yae pouer met sur gant al labour betek al lizherenn Z; goude ar P, avat, e oa souden ar poent diwezhañ. ”Le coup a été trop dur”(1), emezañ. Peseurt stourm e oa bet n’em eus ket gouezet morse.

O, Goulven Jacq, an harluad kozh eus Bloc’had ar Reter. Dastumet em boa holl ar pezh a ouzon a-gleiz hag a-zehou. Kemeret en doa perzh er Bezen Perrot (ar ”Rannlu Langemark” Breizh, koulz lavarout) ha chomet e oa bet e Tübingen e fin ar brezel. Ne oa ket moarvat gwallsioù yaouankizoù en denig Jacq: seizh bloaz warn-ugent e oa dija pa grogas ar brezel.

Goulven Jacq, an deskard kozh war an nederlandeg en ur c’hamp d’ar Jeneral Meur e Miranda de Ebro. E doare pe zoare e teuas da benn neuze steuziañ eus Bro-Alamagn ha tec’hout betek Bro-Spagn. Er c’hamp e chome ar brizonidi gant labourioù spletus o-unan o kelenn kenetrezo kentelioù-yezhoù. Goulven en doa desket nederlandeg eus ur c’helenner ne c’helle ket koun e anv. Marteze e oa Blaton ha marteze e oa eus Bruges… E kement degouezh a zo e tiskoueze Goulven Jacq trawalc’h a ouiziegezh da ginnig ar geriadur rakveneget, dindan stumm ul labour dreist da jaojabl.

Goulven Jacq, er gêr, o vizskrivañ
Goulven Jacq o vizskrivañ

Goulven Jacq, ar baleer-bro kozh e Bro-Vrazil. War ar poent-se ne ouzon ket netra ken nemet e pledas gant ar speredouriezh. War-dro 1956 e tasparzhas adalek ar vro-se ur gelaouenn spereder e brezhoneg, Trede Diskuliadur. Prouenn all hag a ziskouez se eo an droidigezh e brezhoneg: E Bro ar Richer C’hlas (1983), ul levr gant ar mediom braziliat – hervez kont, brudet-tre – Francisco Cândido Xavier.

Diwezhatoc’h e teuas da vezañ un implijadig e Breizh ha, dizale, war e leve hep gwenneg ebet e Kiberen. An denig, treut-garv ha divorfil, am boa kavet gantañ eno, a veve en tiig livus bihanañ eus an holl bempvet republik, pas muioc’h a bevar metrad ledander: ur rez-an-douar gant ur prenestr – en tal a-raok – hag ur solieradur gant ur prenestr bihan ivez. A-beban e teue, d’an den kozh, an nerzh-spered hag ar volontez oberiant dalc’hus da sevel ar geriadur-mañ ? Ha da embann, e 1980, ur c’harnedig, Ar Wastell, ma taolenn-eñ emzalc’h annezerien Kiberen ouzh an douristed ?

Brudet-mat eo-eñ gant ar vrezhonegerien, fromet gant ur c’houblad levr c’hoazh: un daolenn eus e glask speredel a c’hoanag hag a beoc’h e Gwinieg an Tad (1981) ha, dreist-holl, e entanus hag emvuhezskridel Pinvidigezh ar Paour (1977), ma taolenn-eñ buhez pemdeziek ur paotr paour er Plougastell eus penn-kentañ an ugentvet kantved. Al levr-mañ a c’hell bezañ renket dinec’h e-kichen Marc’h al Lorc’h gant Heliaz, hag a rae kement berzh ha se. Ne vefe ket morse lennet Pinvidigezh ar Paour ganeoc’h en ur yezh muioc’h implijet ? E nederlandeg ?

(1) ”n’on ket kapot ken”

Troet e brezhoneg diwar ar pennad-skrid savet gant Jan Deloof

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.